لوازم ولايت حق تعالى بر عباد اين است كه عباد جان و مال و اولادشان را فداى او كنند چه صدق و خلوص و حقيقت عبوديتشان به امثال اين امور كه از لوازم عبوديت است ، ظاهر مىگردد و حق تعالى خود غنى از عالمين است ، خليفه نصب مىكند و آن را ولى عبادش قرار مىدهد و اطاعتش را بر عباد لازم مىگرداند لِيَمِيزَ اللَّهُ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ « 1 » پس رسول و نبى و ولى و مؤمنون خلفاى حق تعالى در ولايت‌اند نه شركاى او در آن ، سبحانه و تعالى عن ان يكون له ولىّ من الذل . در صحف اهل ولايت ، تارة ولىّ را در مقام محبوبى دانسته‌اند ، و تارة در مقام محبى ، ولى محبوبى ولايت او كسبى نيست و صاحب نفس مكتفيه است و ولايت او ازليه ذاتيه وهبيه است ، چنان كه سيد اولياء و اوصياء فرمود : كنت وليا و آدم بين الماء و الطين . ولى ، ولىّ محبى ولايت او كسبى است بايد اتصاف به صفات اللّه و تخلق به اخلاق را تحصيل كند تا ولى شود . تعريف اسم و توقيفيّت و اشتقاق آن مطلب مهم در اين مقام معرفت به معنى اسم در اصطلاح اهل تحقيق اعنى اهل معرفت و ولايت است كه همان اسم در لسان كتاب و سنت است در بيان آن گوييم : بر مبناى قويم وحدت شخصى وجود ، محض وجود بحت به حيثى كه از ممازجت غير و از مخالطت سوى ، مبرّا باشد از آن به غيب هويت و لا تعين تعبير مىكنند ، و حضرت اطلاق ذاتى نيز گويند كه مجال هيچ وجه اعتبارات حتى همين اعتبار عدم اعتبار نيز در آن نيست و مشوب

--> ( 1 ) انفال / 40 .